اقتصادراه و شهرسازی

رکورد درآمدخواری اجاره‏‏ بهای مسکن برای خانوارهای تهرانی شکست

به گزارش پرس نیوز، تازه ترین گزارش منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران نشان می دهد، سال گذشته، همچنین سهم هزینه تامین مسکن (اجاره بها) در سبد هزینه خانوارهای شهری به طور محسوسی افزایش یافت.

سال گذشته، به روایت مرکز آمار ایران، نسبت هزینه خالص مسکن به کل هزینه های خانوار شهری در استان های کشور، به طور متوسط به ۳۸.۱‌ درصد افزایش یافت. در این میان سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینه خانوارهای استان تهران، بیش از سایر استان ها و معادل حدود ۵۱‌ درصد بود.

این موضوع نشان می دهد بر اساس تازه ترین آمارهای رسمی پارسال سهم هزینه مسکن در سبد هزینه های خانوارهای ساکن استان تهران، به نصف به‌علاوه یک افزایش یافت. این میزان سال قبل از آن یعنی سال ۱۴۰۰، به طور متوسط برای کل خانوارهای شهری معادل ۳۶‌ درصد بود که پارسال (۱۴۰۱) به ۳۸.۱‌ درصد افزایش یافت. سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینه خانوارهای شهری ساکن در استان تهران نیز که پارسال به حول و حوش ۵۱‌ درصد رسید در سال ۱۴۰۰ معادل ۴۷.۹‌ درصد گزارش شده بود.

این اعداد علاوه بر اینکه از افزایش محسوس سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینه های خانوارهای شهری تهران تنها به فاصله یک سال خبر می دهد که در عین حال، فاصله قابل توجهی با حداکثر سهم متعارف هزینه مسکن در سبد هزینه خانوارها بر اساس استانداردها دارد.

بر اساس استانداردهای جهانی، به طور متعارف، سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینه خانوارها باید کمتر از 30‌ درصد باشد؛ این در حالی است که هم‌‌‌اکنون نه تنها در کل کشور به طور متوسط این میزان بیش از هشت واحد‌ درصد بیشتر است که در برخی کلانشهرها از جمله تهران، این فاصله به بیش از 10 واحد‌ درصد رسیده است.

شرایط بدتر 12 استان

تازه ترین آمارهای منتشر‌شده از سوی مرکز آمار ایران در خصوص سهم هزینه مسکن در سبد هزینه ای خانوارهای شهری که در گزارشی با عنوان شاخص های کلان اقتصادی و اجتماعی کشور در مهرماه 1402 منتشر شده است، نشان می دهد شرایط در 12 استان بدتر از سایر استان هاست. دمای مسکن در این استان ها به لحاظ سهم اجاره بها در سبد هزینه خانوارها، بالاتر از سطح مجاز و استاندارد است.

سطح مجاز و استاندارد هزینه تامین مسکن در سبد هزینه خانوارها کمتر از 30‌ درصد است. در حالی که به طور متوسط، سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینه خانوارهای شهری در ایران که در واقع سهم اجاره بهای پرداختی خانوارها از کل هزینه های آنها در یک ماه است، بیش از هشت واحد‌ درصد نسبت به حد متعارف و استاندارد بالاتر است، آمارها نشان می دهد، در 12 استان، به طور متوسط خانوارهای شهری هزینه بالاتری را نسبت به حد متعارف جهانی صرف پرداخت اجاره مسکن می کنند.

در استان تهران، نزدیک به 51‌ درصد و به طور دقیق 50.8‌ درصد از سبد هزینه خانوارهای شهری در سال 1401 مربوط به هزینه تامین مسکن یا اجاره بها بوده است. بعد از تهران، پارسال، در استان البرز، 41.9‌ درصد از سبد هزینه خانوارهای شهری صرف تامین مسکن (اجاره بها) شده است.

این میزان در استان فارس، 41.9 درصد، در گیلان 39‌ درصد و در اصفهان معادل 36.8‌ درصد بوده است. در استان خراسان رضوی، 35.4‌ درصد از کل هزینه خانوارها مربوط به اجاره بها (هزینه تامین مسکن) بوده است. این میزان در همدان 34.9 درصد، در هرمزگان 32.9‌ درصد و در قزوین 32.4‌ درصد بوده است. سال گذشته همچنین در مازندران 31.8‌ درصد‌، در زنجان 30.3‌ درصد و در کرمانشاه، 30‌ درصد سبد هزینه خانوارها مربوط به هزینه تامین مسکن بوده است. در سایر استان ها نیز این سهم بیش از 20‌ درصد به ثبت رسیده است. کمترین میزان سهم هزینه تامین مسکن در سبد هزینه خانوارهای شهری مربوط به استان بوشهر با 21.1‌ درصد بوده است.

آمارهای تازه منتشر‌شده در این باره نشان می دهد، در عمده استان هایی که مراکز آنها جزو کلانشهرهای کشور است (تهران، البرز، فارس، اصفهان، خراسان رضوی)، سهم مسکن در سبد هزینه خانوارهای شهری ساکن در این استان ها بیش از سطح استاندارد و متعارف (بیش از 30 درصد) است. این موضوع ابعاد بحران مسکن در این کلانشهرها را نشان می دهد.

بحرانی که بعد از قطع دسترسی طیف گسترده ای از مصرفی ترین شکل تقاضای مسکن (خانه اولی ها) از بازار خرید واحدهای مسکونی، آنها را راهی بازار اجاره کرد و هم‌‌‌اکنون به این بخش از بازار مسکن یعنی بازار اجاره بها سرایت کرده است.

نتایج تازه ترین تحقیقات و بررسی های به عمل آمده از وضعیت بازار اجاره مسکن در کلانشهرهای اصفهان، شیراز و مشهد مربوط به پاییز امسال نشان داد، مهرماه امسال، متوسط مبلغ رهن کامل هر مترمربع از یک آپارتمان معمولی در مناطق معمولی، متوسط و مصرفی این شهرها به حول و حوش پنج میلیون تا پنج میلیون و ۵۰۰‌‌‌ هزار تومان رسیده است. این میزان در مقایسه با مقطع زمانی مشابه سال قبل (ابتدای پاییز سال گذشته)، حول و حوش ۴۰ تا ۵۰‌‌‌ درصد رشد داشته است.

برآورد سطح اجاره بها در کشور

اما، آمارهای ارائه شده در گزارش تازه مرکز آمار ایران در خصوص شاخص های اقتصادی و اجتماعی کشور، در حالی افزایش سهم اجاره بهای مسکن در سبد هزینه خانوارهای شهری در سال گذشته را نشان می دهد که با استناد به آمارهای رسمی مربوط به تورم ماهانه اجاره مسکن بر اساس گزارش های ماهانه از تغییرات شاخص اجاره بها در کشور، میانگین اجاره بهای ماهانه پرداختی از سوی خانوارهای شهری محاسبه شده است.

آخرین گزارش مربوط به تغییرات شاخص اجاره بهای مسکن که از سوی مرکز آمار ایران در شهریور ماه منتشر شد نشان می دهد در 6‌ ماه اول سال جاری، میانگین اجاره بها در کشور نسبت به مدت مشابه سال قبل -6 ماه اول پارسال- معادل 38.5‌ درصد افزایش یافته است.

با در نظر گرفتن آمار مربوط به متوسط سهم هزینه تامین مسکن خانوارهای شهری در سبد هزینه های آنها در سال 1401، می توان برآورد کرد که به طور متوسط در 6‌ ماه اول سال جاری، خانوارهای شهری معادل 6 میلیون تومان به عنوان اجاره ماهانه (مجموع رهن و اجاره ماهانه) پرداخت کرده اند. در سال جاری حداقل حقوق و دستمزد ماهانه نیروهای کار (بر اساس قانون کار) کمتر از 9 میلیون تومان تعیین شد.

تفاوت سهم اجاره بها در پایتخت

تازه ترین آمارهای رسمی منتشر‌شده از سوی مرکز آمار ایران در حالی از رسیدن سهم اجاره بها در سبد هزینه خانوارهای شهری استان تهران به مرز 51 درصدی خبر می دهد که در هفته گذشته، در گزارشی با عنوان «مسکن، بزرگترین دغدغه ساکنان پایتخت است» به محاسبه سهم و سطح متوسط اجاره بهای پرداختی از سوی خانوارهای ساکن پایتخت، پرداختیم.

اطلاعات این گزارش برمبنای متوسط اجاره بهای فایل های عرضه شده به بازار مسکن، نتایج یک نظرسنجی از شهروندان تهرانی و همچنین برآوردهای به عمل آمده، استخراج شده و نشان داد، هم‌‌‌اکنون مسکن به اولین دغدغه و اولویت شهروندان تهرانی تبدیل شده است. به طوری که سطح پایین درآمد و تورم عمومی در رده های بعدی قرار گرفته است.

بررسی های انجام شده درباره دغدغه اول تهرانی ها نشان می دهد، وزن اجاره بها در سبد هزینه ماهانه به رقم سنگین تری افزایش یافته است. در حالی که بیش از نیمی از شرکت کنندگان در یک نظرسنجی با عنوان دغدغه های اقتصادی خانوارهای تهرانی، که از سوی مرکز افکارسنجی سرمایه وابسته به سازمان بورس و اوراق بهادار انجام شده بود، درآمدی کمتر از 16 میلیون تومان در ماه داشتند، برآوردهای به عمل آمده بر اساس سطح متوسط اجاره بها در تهران نشان داد، هم‌‌‌اکنون برای اجاره یک واحد مسکونی معمولی در مناطق متوسط شهر، با مساحت حدود 60 مترمربع، خانوارها باید اجاره بهای ماهانه حول و حوش 15 میلیون تومانی را پرداخت کنند.

به این ترتیب و بر اساس این آمارها و برآوردها، عملا سهم هزینه تامین مسکن (اجاره بها) در سبد هزینه خانوارهای ساکن در شهر تهران به بیش از 70‌ درصد نیز (به طور متوسط) رسیده است. اما تفاوت آمارهای این گزارش با آمار تازه ای که در خصوص نسبت هزینه تامین مسکن خانوارهای تهرانی به کل هزینه های آنها منتشر شده است، چیست؟

گزارشی که در هفته گذشته با عنوان «مسکن، بزرگترین دغدغه ساکنان پایتخت است» منتشر شد، مربوط به سطح فعلی (پاییز 1402) میانگین اجاره بهای مسکن در شهر تهران است. اما آمارهایی که در گزارش امروز با استناد به گزارش مرکز آمار ایران در خصوص شاخص های کلان اقتصادی و اجتماعی کشور منتشر می شود، مربوط به سهم هزینه تامین مسکن (اجاره بهای) خانوارهای ساکن در استان تهران و بازه زمانی یک سال 1401 است.

برآورد اجاره بهای تهران و کشور

تازه ترین تحقیقات میدانی به عمل آمده از میانگین اجاره بهای مسکن در شهر تهران نشان می دهد هم‌‌‌اکنون متوسط اجاره بهای ماهانه یک مترمربع مسکن در مناطق معمولی و مصرفی شهر تهران به حدود 250‌ هزار تومان رسیده است که یک خانوار برای اجاره یک واحد 60 مترمربعی در چنین مناطقی ماهانه رقمی حول و حوش 15 میلیون تومان (البته با محاسبه کل اجاره بها به صورت اجاره بهای ماهانه و بدون پول پیش)، باید به طور میانگین پرداخت کند.

این سطح متوسط از اجاره بها بر اساس رصد فایل های عرضه شده به بازار اجاره مسکن شهر تهران در مناطق مصرفی و معمولی و همچنین صحت سنجی آنها با اطلاعات فعالان و واسطه های ملکی بازار مسکن شهر تهران محاسبه شده است و آمار رسمی نیست. برآوردها همچنین نشان می دهد این میزان هم‌‌‌اکنون برای همه شهرهای کشور به طور میانگین حول و حوش 6 میلیون تومان یعنی چیزی کمتر از نصف سطح متوسط اجاره بها در شهر تهران است.

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا